Haber7 / Abdurrahman Koç
Kazakistan'da yakıt fiyatlarına yapılan artırım nedeniyle başlayan ve hükümetin geri adımına karşın devam eden protestolarda şiddetin boyutu artıyor.
Kazakistan Devlet Televizyonu, akaryakıt fiyatlarına yapılan artırımlar sonrası başlayan şovlarda çıkan çatışmalarda 12 güvenlik görevlisinin öldüğünü, 353 vazifelinin de yaralandığını duyurdu.
Sağlık Bakanlığı da şovlarda 1000'den fazla kişinin yaralandığını; bu şahısların 400'ünün hastanelerde olduğunu; 62 kişinin de yoğun bakım ünitesinde tedavi gördüğünü açıkladı.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, protestolarda "yabancı güçler tarafından eğitilen teröristlerin rol oynadığını" kaydetti.
Kazakistan'da yaşanan gelişmeleri Giresun Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Abbas Karaağaçlı, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Yalçın Topçu, AK Parti Ordu Milletvekili Metin Gündoğdu, Türkiye gazetesi muharriri Türkolog Meryem Aybike Sinan ve Ahmet Yesevi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Dr. Fatma Sönmez, Haber7'ye kıymetlendirdi.
"TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI'NIN CANLANDIRILMASINA KARŞI BİR HAREKET OLABİLİR"
Haber7'ye konuşan Dr. Abbas Karaağaçlı, Kazakistan'da yaşanan protesto olaylarının tetikleyicisi olarak ülkenin Rus alfabesinden vazgeçmesi ve Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in de katıldığı, Türkiye'de toplantısı yapılan Türk Devletleri Teşkilatı'nın tekrar canlandırılmasına yönelik atılımına karşı bir operasyonun olabileceğini söyledi.
Kazakistan'ın kuzeybatısında çoğunlukla Rusların yaşadığını söyleyen Karaağaçlı, Burada güçlü petrol kaynaklarının bulunduğunun altını çizdi.
Karaağaçlı, buna rağmen Kazakistan üzere yer altı kaynakları zengini bir ülkede merkezi kentlerin şaşalı, lakin dış mahallelerin bakımsız olduğunu savundu.
"Elbette ki bu işin yolsuzluk, rüşvet ve işsizlik tarafı var" diyen Karaağaçlı, şöyle devam etti:
"DURUM PEK İÇ AÇICI DEĞİL"
"Bundan sonra muhtemelen Nazarbayev'in bir daha dönmemek üzere -ki muhakkak değil burada susacak mı- siyasi çıkarlarının silinmesi kelam konusu olabilir" diyen Karaağaçlı, "Kazakistan Orta Asya'da çok değerli bir ülkedir. Yer altı kaynakları konusunda dünya birincisidir. Fosfat, demir, bakır, uranyum... Bu türlü bir ülkede idarenin ne olacağını hem Orta-Asya güvenliğini etkileyecektir, hem de Türk soyu dediğimiz Türk devletlerini etkileyecektir. Birçok denklemi bir ortada düşünmek gerekiyor. Bundan sonraki niyetlerde Tokayev devam edecek. Tokayev güçlenerek çıkacaktır. Tabi ki kimi ödünler verecektir. Kazakların birçok bankalara büyük borçları var ve Kazakistan'ın banka sistemine nazaran borçlular çok yurt dışına çıkamıyor. Tahminen bi talep olarak borçların silinmesi tarafında bir muahedeye varılırsa istikrara kavuşulur tahminen. Zira Kazakistan'ın istikrarı, Özbekistan'ı Tacikistan'ı Türkmenistan'ı direkt etkileyecektir. Kısacası durum çok da iç açıcı görünmüyor. Şu anda hava da eksi 20 derece. Hem idare hem halk çok güç durumlar geçiriyor" değerlendirmesinde bulundu.
Karaağaçlı, Rusya'nın askeri yardım için Kazakistan'a 'Kırım'ı tanıma' da dahil 4 kural koştuğuna yönelik medyada çıkan argümanların gerçeği yansıtmadığını söyledi.
Karaağaçlı, Kazakistan'ın Kırım'ı ilhak edildikten bir gün sonra tanıdığını hatırlattı.
KAZAKİSTAN'IN BÜYÜK KENTLERİNE RUS GÜÇLERİ YERLEŞEBİLİR
Bugün Tacikistan'da ve Kırgızistan'da Rus ve ABD askerlerinin varlığına dikkat çeken Karaağaçlı, "Bundan sonra muhtemelen Kazakistan'ın büyük kentlerinde, Almata'da olabilir Nazarbeyev'de Rus askerleri olacak. Muhtemelen başşehir Nazarbayev de değiştirilir." diye konuştu.
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Yalçın Topçu, "Kardeş ülke Kazakistan'ın ve Kazak kardeşlerimizin refahı ve istikrarı, “uzaktaki kardeşlerinin” ülkesi olan Türkiye devleti ve milleti için kendi refah ve istikrarı kadar değerlidir" açıklamasında bulundu.
Topçu, şunları aktardı:
AK Parti Ordu Milletvekili Metin Gündoğdu, 30 yıl evvel bağımsızlığını kazanan Kazakistan'da birinci defa bu derecede bir şov olduğunu, lakin bu hareketliliğin art planının şimdi netleşmediğini söz etti.
"Fakat 3 yıl evvel bir seçim esnasında ben yeniden Kazakistan'daydım. Seçimlerde hareketlere şahit oldum" diyen Gündoğdu, "Farklı kentlerden gelip burada hareket yapan beşerlerle karşılaştım. Kırsal kısımdan gelen vatandaşların hareketlerin içerisinde olduğunu gördüm. Tabi bu iş organize edilmeden olmaz. Birileri bunu organize ediyor" dedi.
Gündoğdu, Türkiye'de halkın iradesine karşı başlatılan Seyahat olaylarında da benzeri senaryoların yaşandığını kaydederken, "Fakat bizdeki devlet deneyimi, Türkiye'deki emniyet gücü çok daha farklı. Onun için biz o devri Cumhurbaşkanımızın kararlılığıyla atlatmıştık. Ama şu anda Kazakistan'da da yaşanan olaylar sahiden belirli bir noktaya gelmiş" diye konuştu.
"BU İŞİNLERİN ARDINDA KESİNLİKLE BİRİLERİ VARDIR"
Protesto şovlarının yağmalama ve hükümet binalarının ateşe verilmesine kadar ilerlediğini söyleyen Gündoğdu, "Bu cins olayların ardında kesinlikle birileri vardır. Kesinlikle bunları destekleyen bir güç vardır. Bir kaç hafta sonra ortaya çıkar. 2015 yılında bir kalkışma yaşadık. İşgal yaşadık. O işgalden sonra FETÖ'den sonra, biz her gittiğimiz yerde bunların çok tehlikeli olduğunu, bu cins olaylara müsaade edilmemesi gerektiğini söylememize karşın FETÖ hala oralarda varlığını devame ettirdi. Bu tertibin ardında FETÖ mü vardır oburu mı vardır ilerleyen günlerde ortaya çıkacak. Fakat bu protestoların gerisinde bir tertibin olduğu kesin. Ancak kimin olduğu ortaya çıkacaktır" değerlendirmesinde bulundu.
Kazak halkını sükunete davet eden Gündoğdu, şunları aktardı:
Türkiye gazetesi müellifi ve Türkolog Meryem Aybike Sinan, bu şovları fakir halk tarafından organize edilen bir hak arayışı kabilinden gündeme getirildiğini, lakin bu tertibin suçsuz olmadığını söyledi.
"Türk Devletleri Teşkilatı ilan edildiğinden beri ellerini ovuşturan birtakım ülkelerin de içinde olduğu kirli bir tezgahtı" diyen Sinan, şunları aktardı:
"Zaten artırımlar geri alındığı, eylemcilere yumuşak bir halla müsamaha edildiği halde olaylar kısa vakitte denetimden çıktı... Sonuç ne kadar bizim Seyahat Olaylarını andırıyordu! Kısa vakitte devlet kurumları işgal edilmeye başlandı! Haklarını alan saf bir halk bu hali göstermezdi"
"Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev neden Kolektif Güvenlik Örgütünü çağırdı diyenler oldu?" diyen Sinan, "Haklı ve yerinde bir soru. Gönül Türk Devletleri Teşkilatı bünyesindeki orduların yardıma gitmesini isterdi. Zannederim ki kimi şeyler için gecikmiş olmalıyız! Daha yakın vakitlerde Turan Ordusu isminde ortak bir ordudan bahsederken bugün geldiğimiz nokta üzücü! Keşke hazırlıklı olsaydık" dedi.
Sinan, Rusya'nın ülkeye girişine ait, "Rusya'nın bölgeye gitmesine gelince... Bu çok mana tabir etmez! Zira ismi geçen Kolektif Güvenlik Örgütü çok evvelce bu hedefler için kurulmuş bir oluşum. Kazakistan olağana döndüğünde bu askerler geri döneceklerdir. Bölgede bir güç çabasının olduğu gerçeğini göz gerisi etmeden probleme itidalli yaklatşmakta fayda görüyorum" kanısını lisana getirdi.
Sinan, şöyle devam etti:
Ahmet Yesevi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Fatma Korkmaz, Kazakistan'ın Türk dünyasındaki pozisyonuna dikkat çekti.
Korkmaz, "Kazakistan, cet yurdumuz dünyanın 9. büyük ülkesi. Yalnızca toprak genişliğiyle değil, yer altı ve yer üstü zenginliğiyle dünyanın kıymetli ülkelerinden bir tanesi. Bunların yanında bir tarafında Rusya, bir tarafında Çin ve Avrupa'ya açılmış yüzüyle, son derece kıymetli Türk dünyası ülkelerinden bir tanesi. Bunların hepsi göz önünde bulundurulduğunda Kazakistan'ın yaşadığı meşakkatler yalnızca bir idare zaafiyetine bağlanarak, endişelerimizin kaygılarımızın bir modülü olarak işgal edilebilme ihtimali bile bizleri son derece üzmektedir. Şu anda orada yaşananlar, Kazak kardeşlerimizin bir kısmının sıkıntı durumda bulunması, bir kısmının yaşanan karışıklıklarda kaybedilmesi bizi son derece üzmektedir. 2 gündür neredeyse uykusuz formda takip ettiğimiz Kazakistan'daki yaşanan düşünceler, diliyorum ki ülkemizin, devletimizin son derece ümitvar bir gelişme olan, son derece sevindiren, ülkemizin konut sahipliğinde gerçekleşen Türk Devletleri Teşkilatı tarafından sahip çıkılarak çözülmesidir. Kazakistan, Türk dünyasının beraberliği, gücü noktasında bağımsızlığının birinci gününden itibaren son derece kıymetli emek verilmiş bir cet yurdumuzdur. Türk dünyasının manevi büyüğü olan Ahmet Yesevi ceddimizin ismiyle, birinci günden kazanmaya çalıştığı o gücü kuvveti, Türk dünyasının parlayan yıldızı pozisyonundaki kimliğini koruyarak, daha da güçlenerek bu kahırların hepsinden kurtulmasını diliyoruz. Dua ediyoruz." bildirisini verdi.
Yorumlar
Kalan Karakter: