Psikolojik romanın önde gelen müellifi desem yanlış bir cümle kurmuş olmam sanırım. Stenl…
Dünya edebiyatının değerli müellifi ve vatandaşı Honore De Balzac'ın dayanağını gören Stenl, Fransa Edebiyatı'nda derin izler bırakmıştır.
19. yüzyıl periyodun aydınlanmacı kalemlerinden sayılan Stenl'in Kırmızı ve Siyah romanı, Kral X. Charles'in idaresinde olan Fransa'sında 1820'lerde cerayen etmiştir. Müellif topluma olan yergilerini ustalıkla kullanmış, özgürlükçü fikirleriyle de öne çıkmıştır.
Fransa'nın küçük bir kasabasında, bir kerestecinin oğlu olarak dünyaya gelen Julien Sorel, genç yaşında yükselme ihtirasına kapılır. Çalışkanlığı ve dini eğitimiyle dikkat çeken Sorel, bir an evvel bu kasabadan kurtulup Paris'e gitmeyi istekler.
Böylece kırmızı ve siyah ortasında yaşadığı çelişkiler de başlamış olur. Onarım Fransası'nın koşullarında yükselebilmek için genç Sorel'in önünde iki seçenek vardır.
Ya siyahı seçerek yükselişine Kilise yolundan başlayacaktır ya da kırmızıyı seçerek askeri yoldan. Lakin bir yandan aldığı dini eğitim, öte yandan Napolyon'a olan gizli hayranlığı bu seçimi yapmasını zorlaştıracaktır. Üstelik ihtirasla girdiği bu yolda karşılaşacağı iki farklı bayan, iki farklı aşk, kendini çok diğer yerlerde bulmasına sebep olacaktır.
ADINI ORDU VE RUHBAN SINIFININ RENKLERİNDEN ALDI
Roman, ismini ordunun kırmızı üniformaları ile ruhban sınıfının siyah cüppelerinin renginden almış, Türkçeye de Kızıl ve Siyah olarak çevrilmiştir. Romanın romantik ögeler taşıması onun realist kitap özelliğinden bir şey kaybettirmiyor. Kırmızı ve Siyah ruhsal romanın birinci örneklerindendir.
"Kırmızı ve Siyah kendi vaktinin ötesinde bir romandır."
ANDRÉ GIDE
"Stenl, hayatımın en hoş 'tesadüflerinden' biridir."
NIETZSCHE
Sayfa: 592
Kaleme aldığı yapıtlarında ruhsal ve felsefi ögeleri ustalıkla kullanan Fransız edebiyatçı Stenl’in ünlü romanı Kırmızı ve Siyah 1840 yılında yayımlanmıştır. Stenl, romanını piyasaya sürdükten sonra 1842’de Paris’in romantik caddelerinde yürüyüş yaparken geçirdiği kalp kriziyle hayatını kaybetti.
İNSAN BENLİĞİNİN DERİNLİKLERİ
Parma Manastırı romanın da yaratıcısı olan Stenl, insan benliğinin derinliklerine nüfuz etmesiyle psikiyatrı üzere davranmıştır. O iyi bir edebiyatçıdan öte psikologdur. Romanlarında hayat verdiği karakterlerinin analizini yaptığımızda öne sürdüğümüz ana argümanları bulmak mümkün. Muharririn en çok bilinen ve okunan klasik yapıtı Kırmızı ve Siyah, devrin Fransa’sının toplumsal bir portresini okuyuculara sunuyor.
Roman, kitap dünyasında yerini aldığında fazla yankı uyandırmamakla bir arada, övgüler de aldı. Ünlü filozof ve psikolog Nietzsche, "Stenl, hayatımın en hoş tesadüflerinden biridir.” Muharrir Andre Gide ise, "Kırmızı ve Siyah kendi vaktinin ötesinde bir romandır."
FRANSA'NIN ONARIM DÖNEMİ
Julien Sorel’in içinde bulunduğu çıkmazı ve ikilemi çarpıcı biçimde anlatan usta kalem, ününe ün katmıştır. Fransa’nın onarım periyodunda yankı uyandıran Kırmızı ve Siyah, aldığı dini eğitiminin yanı sıra askerliğe de sempati duyan Sorel’in dünyasına sizleri davet ediyor. Stenl, yapıtında ruhban sınıfına tenkitlerde bulunurken, aşkı, sevgiyi, ahlakı da gerçekçi bir perspektifle anlatıyor.
JULİYEN SOREL'İN DÜNYASI
Sorel, hayli karmaşık ruh halindedir. Büyük kumandan Napolyon’a hayranlık duyan Sorel, asker olmak istemiştir. Öte yandan aileden gelen dini öğretiyle din adamı da olmak isteyen Sorel’in geleceğiyle ilgili bir karar vermesi gerekecektir.
Roman, Sorel’in hayatı ve içinde bulunduğu toplumsal şartlar çerçevesinde ilerlerken, akıcı ve sade lisanıyla de ön plana çıkıyor. Muharririn güçlü tasvirleri ve sağlam cümle yapısı kitabı rahatça okumamıza yardımcı oluyor.
Sorel epeyce genç yaştadır. Bu yaşına karşın hayatta yükselmek ve iyi bir pozisyonda olmak için ihtiraslar içinde kendisini bulmuştur. Yaşadığı taşra bölgesinde çıkıp en büyük hayali olan Paris’e yerleşmek olan Sorel’in hayatla olan gayretinin hikayesidir Kırmızı ve Siyah…
DÖNEMİN TOPLUMSAL YAPISINA UYMAYAN AŞKLAR
Sorel’in kararsızlığı onu öteki dehlizlerde gezdirecek, karşısına çıkan iki farklı bayanla yaşayacağı ilgi, romanın diğer bir boyut kazanmasına neden olacaktır. Sorel’in Alaka kurduğu bayanların varlıklı ve aristokrat sınıfa mensup olmaları, müellifin sınıflar ortasındaki farklılıkları kusursuzca anlatması okuyucuları toplumsal gerçeklerle yüzleştiriyor.
Başarma tutkusuyla dolu olan Sorel’in kendisini büyük aşkla seven bayanlara gereken ilgi ve sadakati gösterememesi, öldüğünde bile yanında ayrılmayan bayanların sergilemiş oldukları davranışlar gerçek aşkın sembolü olmaktan öte, Stenl’in sert yergilerinden nasibini almıştır.
Yazar, okurlara aşkın kırmızısı, siyahın ise mevtini haykırıyor.
Dünyanın başat klasiklerinden sayılan Kırmızı ve Siyah romanı, her kitapseverin kesinlikle okuması gerekiyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: