ABD- İsrail ile İran arasında devam eden savaşın gölgesinde Tahran'da kritik bir liderlik değişimi yaşandı. İsrail'in düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybeden İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in yerine oğlu Mücteba Hamaney'in getirilmesi, bölgedeki dengeleri etkileyebilecek yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.
"UZLAŞMA YERİNE ÇATIŞMA"
Reuters'a konuşan bölgesel kaynaklara göre İran'daki Uzmanlar Meclisi, Ali Hamaney'in ölümünün ardından 56 yaşındaki Mücteba Hamaney'i ülkenin yeni dini lideri olarak seçti. Bu kararın İran'da sertlik yanlısı kanadın iktidarını daha da güçlendirdiği ve ABD ile İsrail'e karşı "uzlaşma yerine çatışma" mesajı verdiği belirtiliyor.
İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, 28 Şubat'ta İsrail'in düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybetmişti. Bu saldırı, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı geniş çaplı bombardıman kampanyasının ilk hamlesi olarak değerlendirilmişti. Tahran yönetimi ise bu saldırıya bölge genelinde füze ve insansız hava araçlarıyla karşılık verdi. Körfez ülkeleri ve bölgedeki ABD hedefleri de İran'ın saldırılarından etkilenirken, savaşın Orta Doğu geneline yayılabileceği yönündeki endişeler arttı.
"ABD BÜYÜK HAYAL KIRIKLIĞI YAŞIYOR"
Uzmanlar, Mücteba Hamaney'in seçilmesini İran yönetiminin ABD ve İsrail'e karşı daha sert bir çizgi izleyeceğinin göstergesi olarak yorumluyor. Orta Doğu Enstitüsü kıdemli uzmanlarından Alex Vatanka, Mücteba'nın göreve gelmesinin Washington açısından büyük bir hayal kırıklığı olduğunu söyledi. Vatanka, "ABD bu kadar büyük bir operasyon yürüttü ve sonunda 86 yaşındaki bir lideri öldürdü ama yerine onun daha sert çizgideki oğlu geçti." değerlendirmesinde bulundu.
"İNTİKAM" STRATEJİSİ ÖN PLANA ÇIKACAK
Analistlere göre Mücteba Hamaney'in seçilmesi, İran yönetiminin Batı ile uzlaşma ihtimalini tamamen reddettiğini ve bundan sonraki süreçte çatışma, intikam ve direnme stratejisinin ön plana çıkacağını gösteriyor. Uzmanlar yeni dönemde İran içinde daha sert güvenlik politikalarının uygulanabileceğini belirtiyor. Özellikle Devrim Muhafızları'nın devlet yönetimindeki etkisinin daha da artması ve muhalefete karşı baskının yoğunlaşması bekleniyor.
"DÜNYA HAMANEY DÖNEMİNİ ARAYACAK"
Bir bölgesel yetkili Reuters'a yaptığı değerlendirmede, "Dünya Hamaney dönemini arayacak. Mücteba demir yumruk göstermek zorunda kalacak. Savaş bitse bile içeride çok sert bir baskı olacak." ifadelerini kullandı. İran'da son aylarda ekonomik kriz, yüksek enflasyon, para biriminin değer kaybı ve artan yoksulluk nedeniyle büyük protestolar yaşanmıştı. Analistler savaş ortamında bu baskıların daha da artabileceğini belirtiyor.
Öte yandan İsrail yönetimi, Ali Hamaney'in yerine geçecek herhangi bir liderin de hedef olabileceğini açıklamıştı. ABD Başkanı Donald Trump ise savaşın ancak İran'ın askeri ve siyasi liderliğinin ortadan kaldırılmasıyla sona erebileceğini söylemişti. Mücteba Hamaney'in İran'ın yeni lideri olarak göreve başlamasıyla birlikte bölgedeki savaşın seyrinin nasıl değişeceği merak konusu. Uzmanlara göre Tahran'ın yeni liderliği, ABD ve İsrail karşısında daha agresif bir politika izleyebilir.
İran'ın teokratik yönetim sisteminde dini lider ülkenin en güçlü makamı olarak kabul ediliyor. Dış politika, nükleer program ve güvenlik politikaları dahil olmak üzere devletin tüm stratejik kararları dini liderin onayıyla alınıyor. Cumhurbaşkanı ve parlamento da bu yapı içinde dini liderin belirlediği çerçevede hareket ediyor.
MÜCTEBA HAMANEY KİMDİR?
Mücteba Hamaney, İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ikinci oğludur ve uzun yıllardır İran siyasetinde etkili isimlerden biri olarak anılıyor. 1969 yılında İran'ın Meşhed kentinde doğan Hamaney, dini eğitimini Kum kentindeki medreselerde aldı.
İran'da resmi bir devlet görevi bulunmamasına rağmen, özellikle Devrim Muhafızları ve muhafazakâr siyasi çevrelerle yakın ilişkileri nedeniyle ülke siyasetinde etkili bir figür olarak değerlendiriliyor. Mücteba Hamaney'in adı, özellikle İran'ın iç siyasi dengeleri ve dini liderlik tartışmaları kapsamında sık sık gündeme geliyor.
2009 yılında İran'da tartışmalı cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından yaşanan protestolar sırasında da adı kamuoyunda öne çıkmış, bazı siyasi çevreler Hamaney'in perde arkasında etkili olduğunu iddia etmişti.
Uzun süredir İran'ın dini ve siyasi yapısı içinde güçlü bir konumda olduğu belirtilen Mücteba Hamaney, babası Ayetullah Ali Hamaney'nin ardından ülkenin dini liderliği için adı geçen isimlerden biri olarak gösteriliyordu.
Yorumlar
Kalan Karakter: