Âlimler Gelir Elinde Fener

Gelin arkadaşlar Şam’a varalım
Şam’da olan makamları görelim
Cami ümmiyede namaz kılalım
Ne güzel makamdır cami ümmiye

Altıyüz adımdır eni uzunu
Dört tarafa sala verir müezzini
Bilemedim baharını yazını
Ne güzel camidir cami ümmiye

Üç minaresi var birisi kısa
Üç yüz altmış bedel çık basa basa
Ânda ezan okur Hazreti İsa
Ne güzel makamdır cami ümmiye

Âlimler gelir elinde fener
Üç yüz altmış kandil hep ânda yanar
Ânda namaz kıldı Hazreti Ömer
Ne güzel camidir cami ümmiye

Bu ilahi Amasya'nın Ziyaret kasabasına özgü ramazan ayında insanları sahura kaldırmak için temcit kültüründe okunan bir ilahidir.

İlahinin son kıtası oldukça vahim bir faciayı konu alır.
“Âlimler gelir elinde fener / Üç yüz altmış kandil hep ânda yanar”.
Bu ilahinin özellikle de bu iki mısrasını anlayabilmek için
Şam’a gidip orada eğitim almış olan Ziyaret kasabasının Hicabi
Baba Camii’nden emekli İmam İbrahim Solmaz’la röportaj
yaptım.

Solmaz, “Altıyüz adımdır eni uzunu” mısrasına binaen
kendisinin de bu uğraş içine girdiğini fakat yüz adımdan sonra
saymayı bıraktığını, yüz adımdan fazla olduğunu fakat altı yüz
kadar da olamayacağını söyledi.

Esas konu olan, “Âlimler gelir elinde fener / Üç yüz altmış
kandil hep ânda yanar” mısraları için ise, “1967’de Hafız
Esad’ın babası Emin’ü-Hafız inkılap yaptı. İnkılap yaptığı zaman
oranın bütün âlimleri, ileri gelenlerle birlikte ‘Bu işi nasıl
önleriz?’ diye orada toplandılar. Hafız Esad’ın babası, oradaki
âlimlerin çoğunu kurşuna dizdi. Biz de oradaydık,” dedi.
“Âlimler gelir elinde fener” mısrası da âlimlerin buraya gündüz
yapılan ders halkalarının dışında, sırf bu konuyu görüşmek
için geceleyin geldiklerini ve yolu görebilmek için ellerine
fener aldıklarını kanıtlar mahiyettedir.

Üçüncü mısrada (Ânda namaz kıldı Hazreti Ömer), Hz.
Ömer’in Şam’ı fethetmesine bir gönderme vardır. Zamanında
Hz. Ömer nasıl Şam’ı fethedip Emevi Camii’nde namaz kıldıysa
bizde bu zulümden kurtulup yeniden burayı fethedeceğiz
mesajı içermektedir.

Kıtanın sonundaki, “Ne güzel camidir cami ümmiye” mısrası,
her şeye rağmen bir umut olduğunu gösterir. “Ey Zalim!
Sen âlimlerimizi şehit etsen de bizim içimizde ne Ömerler var,
elbet birgün bu caminin dimdik ayakta duruşu gibi biz de senin
karşına dikileceğiz,” denmektedir. 1967’deki zulümden elli
yedi yıl sonra, 2024’te, Şam özgürlüğüne kavuşmuştur.