Dijital Çağın Görünürlük Takıntısı: Ekrandaki Benlik, Kalpteki Hiçlik

Bugün insanlık tarihin en kalabalık, en gürültülü ve ironik bir şekilde en yalnız dönemini yaşıyor. Akıllı telefonlarımızın pürüzsüz cam ekranları, modern insanın kendini izlediği ve izlettiği yeni nesil birer narsisizm aynasına dönüştü. Beğenilmek, onaylanmak, takip edilmek ve en nihayetinde "görünür olmak" çağımızın yeni kutsalı. Peki, neden dijital dünyanın vitrinlerinde bu kadar ısrarla sergilenmek istiyoruz? Neyi görünür kılmaya çalışırken, neleri gözden kaçırıyoruz?
Bu sorunun cevabını bulmak için modern psikolojinin laboratuvarından çıkıp, tasavvufun derin ve dingin deryasına bir köprü kurmak gerekiyor. Çünkü dışarıdaki gürültünün panzehiri, içerideki sessizlikte saklı.
Psikolojinin teşhisi, görünmüyorsam, yokum anksiyetesi!
Modern psikoloji, insanın bu amansız görünürlük arzusunu, onaylanma ihtiyacı ve varoluşsal kaygı ile açıklar. Sosyal medyada paylaştığımız her an, her filtre, her kusursuz tatil karesi aslında dünyaya fırlatılmış birer çığlıktır. "Beni görün, ben buradayım ve değerliyim!"
Ne var ki, bu durum psikolojide "sahte benlik" dediğimiz yapıyı besler. Birey, sadece dijital dünyada alkış alan yönlerini parlatıp, acılarını, eksikliklerini ve sıradanlığını maskeler. Takipçi sayıları arttıkça ego (nefis) geçici bir tatmin yaşar, ancak bu tatmin dışsal kaynaklara bağlı olduğu için sürdürülemez. Sonuç; dopamin döngülerine sıkışmış, görünmediği an yok olacağını zanneden, derin bir anksiyete ve kronik bir yetersizlik hissidir.
Tasavvufun reçetesi, şöhret afettir ve mahviyet
psikolojinin bir  takıntı ve kimlik karmaşası olarak tanımladığı bu tabloya, tasavvuf asırlar öncesinden "nefis terbiyesi" merceğinden bakar. Tasavvuf geleneğinde, insanın kendini sürekli öne sürme, övülme ve görünür olma arzusu nefsin en rafine tuzaklarından biri olarak kabul edilir. Kadim bilgelerin sıklıkla zikrettiği o meşhur düstur bugün adeta sosyal medyanın özeti gibidir:

Şöhret ve görünürlük yarışı, insanı özünden yani öz benliğinden koparıp, görüntüye mahkûm eder. Tasavvuf, dijital çağın sunduğu bu parıltılı illüzyonun karşısına mahviyet (görünmezlik, alçakgönüllülük) ve hiçlik kavramlarını koyar. Buradaki "hiçlik", pasif bir yok oluş değil; aksine, egonun sahte unvanlarından, alkışlarından ve maskelerinden soyunarak saf varlığa, yani "Hakikate" ulaşma çabasıdır.

Dijital çağın insanı, telefon ekranını bir ayna gibi kullanıyor. Ancak bu ayna yanıltıcıdır; sadece görmek istediğimiz illüzyonları yansıtır. Tasavvufta ise asıl ayna kalptir.
Dijital ayna yani ekran, dışarıya bakar, çoklukla beslenir, "ben"i büyütür, başkalarının gözündeki değeri ölçer.
Hakiki ayna kalp, İçeriye bakar, teklik arar, "ben"i eritir, Yaradan’ın nazarındaki değeri arar.
Görünürlük takıntısı, kalbin aynasını dünyevi hırsların tozuyla kaplar. İnsan dijital dünyada ne kadar görünür olursa, kendi iç dünyasında o kadar görünmez, o kadar yabancı hale gelir. Başkalarının dijital beğenileriyle beslenen bir ruh, içsel olarak aç kalmaya mahkûmdur.
Ekrandan gönle hicret, sosyal medyayı tamamen terk etmek ya da dijital çağın getirdiklerine göz kapamak günümüz dünyasında gerçekçi bir çözüm değil. Zira mesele teknolojinin kendisinde değil, bizim onunla kurduğumuz varoluşsal bağdadır.
Çözüm; modern psikolojinin "öz-farkındalık" dediği, tasavvufun ise "murakabe" (iç gözlem) olarak adlandırdığı o içsel uyanışta saklı. Paylaş butonuna basmadan önce kendimize şu soruyu sorabilmeliyiz: "Bu gönderiyle varlığımı bir başkasına onaylatmaya mı çalışıyorum, yoksa sadece bir anı mı paylaşıyorum? Egomu mu besliyorum, yoksa sahici bir bağ mı kuruyorum?"
Dijital çağın illüzyonundan kurtulmak,  görünme takıntısından görme sanatına geçmekle mümkündür